Ważne składniki dla rozwoju dziecka – Probiotyki

Według Światowej Organizacji Zdrowia probiotyki, to żywe mikroorganizmy , które jeśli są dostarczane w odpowiednich ilościach (np.: z pożywieniem), mogą dostarczać korzyści zdrowotnych. Wywierają one korzystne działanie na organizm poprzez m.in. poprawę równowagi mikroflory jelitowej. Stymulują wzrost pożytecznych bakterii a hamują tych niekorzystnych, chorobotwórczych. W połączeniu z prebiotykami (tzw. swoista pożywka dla dobroczynnych bakterii probiotycznych) odgrywają ważną rolę, także w prewencji chorób cywilizacyjnych.

Probiotyki to bakterie i drożdze

Probiotyki to nie tylko bakterie z rodzaju Bifidobacterium oraz Lactobacillus, które produkują kwas mlekowy. Probiotyki to także niektóre drożdze np. szczepu Saccharomyces boulardii.

Mleko matki jako synbiotyk

Mleko matki to najlepszy pokarm dla zdrowych niemowląt urodzonych o czasie. Zawiera ono szczepy bakterii Bifidobacterium oraz Lactobacillus. Kolonizują one przewód pokarmowy noworodka wywierając korzystny wpływ na jego zdrowie. Ponadto mleko matki zawiera też naturalne prebiotyki w postaci oligosacharydów. Stymulują one wzrost i aktywność korzystnej mikroflory jelitowej,. Probiotyki i prebiotyki (będące pożywką dla probiotyków) działają zatem w symbiozie. Takie połączenie to synbiotyk

Jeśli nie mleko matki to co?

Innym źródłem pro – i prebiotyków mogą być mleka modyfikowane przeznaczone dla niemowląt i małych dzieci. Nie wszystkie jednak zawierają takie dodatki. Producenci nie muszą ich używać. Jednak często sięgają po takie składniki, które mają korzystny wpływ na zdrowie dzieci. Mamy maluchów także chętnie kupują te mleka, które są wzbogacane. Chcą w ten sposób dać swojemu dziecku produkt najlepszej jakości. Mleka wzbogacane w pro- i prebiotyki, dedykowane są dla niemowląt i małych dzieci z problemami przewodu pokarmowego. Zaliczamy tu np. kolki, zaparcia czy biegunki. Warto wiedzieć, że nie wszystkie bakterie probiotyczne mają takie samo działanie prozdrowotne. Lekarz pediatra podpowie, które mleko zawiera bakterie probiotyczne niosące ulgę maluchom cierpiącym na kolkę, a które mleko pomoże dziecku z obniżoną odpornością dzięki zastosowaniu innych szczepów probiotycznych.

Stymulowany wzrost mikrobioty

Wzrost mikrobioty (czyli flory bakteryjnej jelit) zachodzi nie tylko podczas karmienia malucha wyłącznie mlekiem. Skład mikroflory jelitowej zmienia się także pod wpływem pojawienia się w menu malucha posiłków innych niż mleko mamy lub mleko modyfikowane. Rozszerzanie diety dziecka o posiłki inne niż mleko następuje około 6. miesiąca życia. W tym czasie zachodzą też zmiany różnorodności mikrobioty. Tu naturalnym prebiotykiem, czyli składnikiem stymulującym wzrost dobroczynnych bakterii, są np. niektóre frakcje błonnika pokarmowego. Jego źródłem w diecie są warzywa, owoce i produkty zbożowe.

Naturalne probiotyki (czyli dobroczynne bakterie) pochodzą natomiast z mlecznych napojów fermentowanych takich jak jogurt, kefir czy maślanka. Te należy wprowadzać jednak dopiero u starszych niemowląt, które zbliżają się do pierwszych urodzin.

Jak działają probiotyki?

Sposób działania probiotyków pozostaje wciąż w gestii wielu badań naukowych. Aktualnie ich mechanizm nie jest jeszcze do końca poznany. W tym względzie istnieje kilka teorii, uzasadniają one prozdrowotne właściwości probiotyków. Probiotyki hamują wzrost bakterii chorobotwórczych wykorzystując dostępne składniki pokarmowe czy tlen. W tej sytuacji bakterie patogenne (szkodliwe) nie mają warunków do rozwoju, nie mogą skolonizować jelita (czyli rozmnożyć się w nim)i doprowadzić do rozwoju choroby lub dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.

Probiotyki wpływają ponadto na proces trawienia i fermentacji w jelicie, podczas którego powstają krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (KKT). Zakwaszają one środowisko i hamują namnażanie się niekorzystnych bakterii. Probiotyki wpływają również na błonę śluzową jelita uszczelniając barierę jelitową. W ten sposób poprawiają odporność, gdyż tworząc naturalny film (warstwę) na wewnętrznej części nabłonka jelitowego ograniczają wnikanie niepożądanych drobnoustrojów z jelit do wnętrza organizmu. Probiotyki zwiększają też wchłanianie pewnych składników mineralnych np. wapnia.

Mikrobiota, a choroby cywilizacyjne

Skład mikroflory jelitowej ma fundamentalne znaczenie dla zdrowia dziecka. Wiele badań naukowych dowodzi, że zaburzenia jakościowo-ilościowe mikroflory zanotowane we wczesnym dzieciństwie zwiększają ryzyko chorób cywilizacyjnych. W tym wskazuje się m.in. na większe ryzyko alergii pokarmowych, zaparć, biegunek, celiakii czy kolki jelitowej. Takie zaburzenia mogą mieć też swoje konsekwencje w przyszłości i skutkować różnymi chorobami. Tu wymieni się np. nadwagę, otyłość, cukrzycę jak również pewne nowotwory i choroby jelit.

Probiotyki z apteki – podawać czy nie?

Istnieją badania, które potwierdzają dobroczynny wpływ podawania probiotyków w niektórych problemach przewodu pokarmowego. Jednak nie wszystkie rodzaje probiotyków mają udokumentowane działanie. Wybór i podaż dziecku probiotyku z apteki, jak również wybór mleka z bakteriami probiotycznymi zawsze warto poprzedzić konsultacją z lekarzem pediatrą.

Literatura:

Macfarlane S, Macfarlane GT. Bacterial diversity in the human gut. Adv Appl Microbiol 2004, 54, 261-289.
Cukrowska B., Klewicka E.: Programowanie mikrobiotyczne – homeostaza mikrobioty jelitowej a ryzyko chorób cywilizacyjnych. Standardy Medyczne Pediatria 2014, 11, 913-922.
Bartnicka A. i wsp..: Wpływ czynników prenatalnych i postnatalnych na mikrobiotę jelitową noworodków. Standardy Medyczne Pediatria, 2016, 13, 165-172.
Sarnecki J.: Stosowanie probiotyków w zapobieganiu biegunce związanej z antybiotykoterapią – rekomendacje ESPGHAN. Standardy Medyczne Pediatria, 2016, 13, 781-784.
Mack DR. et al.: Probiotics inhibit enteropathogenic E. Coli adherence in vitro by inducing intestinal mucin gene expression. Am. J. Physiol. 1999, 276, 941-950.