Nie mogę karmić piersią, co dalej?

Karmienie mlekiem mamy jest złotym standardem żywienia niemowląt. W Polsce badania pokazują, że wciąż za mało matek w ten sposób karmi swoje dzieci. Medycznych przeciwwskazań do karmienia piersią jest niewiele, ale mama, szczególnie na początku, potrzebuje profesjonalnego wsparcia i pomocy.

Jeśli prawidłowe przystawienie malucha do piersi jest trudne, niemowlę może otrzymywać odciągnięte mleko. Mleko mamy jest bowiem dla niego najlepszym pokarmem! Świeżo ściągnięty pokarm może być przechowywany nawet przez kilka godzin w temperaturze pokojowej, w lodówce natomiast całkiem bezpiecznie nawet ponad dobę.

Jeśli mama nie ma pokarmu

Jeśli mleko mamy jest niedostępne, to warto rozważyć podanie mleka kobiecego z banku mleka. Ma to szczególne znaczenie w przypadku ciężko chorych lub urodzonych przedwcześnie niemowląt. Dla tych niemowląt mleko kobiece jest nie tylko pokarmem, ale również lekiem.

Aktualnie w Polsce działa kilka banków mleka kobiecego pod patronatem Fundacji Banku Mleka Kobiecego (więcej informacji na: http://bankmleka.pl/29-banki-mleka-w-polsce.html). Niestety wciąż jest ich za mało i dlatego mleko kobiece nie jest dostępne dla każdego niemowlęcia. Jednak w przypadku niemowląt z problemami zdrowotnymi, warto zgłosić się do lekarza z prośbą o umożliwienie skorzystania z pokarmu z banku mleka kobiecego lub skontaktować się bezpośrednio z najbliższym bankiem mleka.

Jeśli nie mleko kobiece, to co?

Jeśli mleko mamy lub inne mleko kobiece jest nieosiągalne, niemowlę powinno otrzymywać specjalnie opracowane mleko modyfikowane, dopasowane do wieku dziecka. W pierwszych 6 miesiącach życia zaleca się karmienia dziecka mlekiem początkowym, oznaczonym cyfrą 1. To mleko ma skład – ilość i jakość składników odżywczych – maksymalnie dopasowany do potrzeb niemowlęcia.

Mleko modyfikowane jest wytwarzane z mleka krowiego (może to być również mleko kozie), jego skład bardzo różni się jednak od składu mleka zwierzęcego. Mleko krowie (czy kozie) ma skład niedopasowany do potrzeb niemowląt. Ma za dużo białka i składników mineralnych (np. sodu), a za mało laktozy. Również rodzaj tłuszczu jest nieodpowiedni. W procesie produkcji mlek modyfikowanych skład mleka jest odpowiednio zmieniany, tak aby dopasować go do potrzeb niemowlęcia czy małego dziecka.
Wzorcem do komponowania receptur jest mleko kobiece. Mleko modyfikowane ma finalnie niższą zawartość białka (ale więcej łatwostrawnych białek serwatkowych) i wyższą zawartość laktozy (najważniejszego cukru w diecie niemowląt), w porównaniu do mleka krowiego. Również ilość i rodzaj tłuszczu oraz zawartość witamin i składników mineralnych została zmodyfikowana tak, by lepiej odpowiadać potrzebom organizmu dziecka.

Jakie mleko modyfikowane wybrać?

Na rynku jest wiele produktów zastępujących mleko kobiece o zróżnicowanym składzie. Różnice dotyczą, np. stopnia zhydrolizowania białka (mleka z oznaczeniem HA) czy zawartości składników „wzbogacających”, tj. probiotyków i prebiotyków, nukleotydów oraz długołańcuchowych kwasów tłuszczowych z rodziny n-3 (DHA i EPA).

Warto zwrócić uwagę na zawartość białka w mleku modyfikowanym. Ze względu na niezwykle wysoką jakość białka zawartego w mleku mamy, aby zaspokoić wszystkie potrzeby niemowlęcia jego zawartość nie musi być wysoka. Mleka modyfikowane charakteryzują się jednak wyższym poziomem białka, a tu więcej nie znaczy lepiej! Z badań wynika, że zmniejszenie ilości białka w mleku początkowym zbliża tempo wzrastania karmionych nim dzieci do tempa wzrostu dzieci karmionych piersią. Niższa ilość białka w mleku modyfikowanym zmniejsza też ryzyko otyłości i może chronić przed rozwojem zespołu metabolicznego w późniejszym wieku.

Warto skonsultować z lekarzem pediatrą lub położną, jakie mleko modyfikowane wybrać, by dostarczyć maluchowi karmionemu takim mlekiem, możliwie najniższą ilość białka przy możliwie wysokiej jego jakości.

A co po ukończeniu 6. miesiąca życia?

Jeśli niemowlę nie jest karmione mlekiem mamy, w drugim półroczu życia zaleca się przejście na mleko modyfikowane typu 2, tzw. mleko następne. Ze względu na coraz większą dojrzałość przewodu pokarmowego niemowlęcia, skład tego mleka, w porównaniu do mleka początkowego jest w mniejszym stopniu zmodyfikowany. Jednak wciąż jest on zdecydowanie lepiej dopasowany do potrzeb żywieniowych niemowlęcia w porównaniu do „naturalnego” mleka krowiego czy koziego.

Warto pamiętać, że mleko krowie i inne mleka zwierzęce, nie są zalecane jako zamiennik mleka kobiecego czy modyfikowanego w pierwszym roku życia dziecka.

Jak przygotowywać mleko modyfikowane?

Mleko modyfikowane: początkowe i następne należy przygotowywać zgodnie z zaleceniami producenta umieszczonymi na opakowaniu. Bardzo ważne jest zachowanie higieny, m.in. dokładne mycie butelki i smoczka. Istotne jest także stosowanie odpowiedniej wody (uprzednio przegotowanej, o temperaturze 37OC) oraz używanie ściśle określonej ilości proszku – użycie większej lub mniejszej ilości niż wskazana może prowadzić do odwodnienia organizmu lub do niedożywienia niemowlęcia. Nie należy zmieniać porcji wody i proszku bez porozumienia z lekarzem.

Literatura:

Szajewska H, Horvath A, Rybak A, Socha P. Karmienie piersią. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci. Standardy Medyczne/Pediatria, 2016; T. 13: 9-24
Weker H. (red). Żywienie niemowląt i małych dzieci.  Instytut Matki i Dziecka, Warszawa, 2014